Besluit  OCMW-raad

Aanleiding

Naar aanleiding van het jaarlijks overleg met de vrijwilligers van de Minder Mobielen Centrale (MMC) op 23 mei 2025 werd een voorstel tot aanpassing van het reglement uitgewerkt met betrekking tot de wachttijden enerzijds en in functie van de efficiëntie van de werking anderzijds.

Regelgeving

- Artikel 77 van het decreet lokaal bestuur van 22 december 2017
De raad voor maatschappelijk welzijn stelt de reglementen van het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn vast. Die kunnen betrekking hebben op het beleid, de retributies en het inwendige bestuur van het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn.

- Het besluit van het vast bureau van 2 maart 2026 ter kennisname van de aanpassing van het reglement van de Minder Mobielen Centrale

Feiten, context en argumentatie

De Minder Mobielen Centrale (MMC) van Tervuren is operationeel sinds 1 januari 2009. Elke MMC stelt zijn eigen reglement op, waarin lokale keuzes worden verankerd met betrekking tot tarieven en praktische afspraken.
Deze vrijwilligersvervoersdienst is specifiek opgezet om de sociale participatie en zelfredzaamheid van ouderen en personen met een beperking te bevorderen. De focus ligt op het ondersteunen van mensen die mobiliteitsproblemen ervaren en daardoor belemmerd worden in hun dagelijkse functioneren. De dienst kan worden ingezet voor medische afspraken, noodzakelijke boodschappen, administratieve verplichtingen en deelname aan socio-culturele activiteiten. De ritten zelf worden verzorgd door vrijwilligers met hun eigen wagen. De gebruiker betaalt een kilometervergoeding en een administratiekost. 
Om gebruik te kunnen maken van de dienst, dienen geïnteresseerden zich als lid te registreren en het lidgeld te betalen. Hierbij wordt getoetst of de aanvrager voldoet aan de criteria die zijn vastgelegd in het reglement met betrekking tot de financiële drempel, de mobiliteitsbehoefte en het sociaal isolement.
Wanneer een lid een rit wenst, neemt deze contact op met de dienst. De dienst gaat dan op zoek naar een chauffeur die de rit kan en wil uitvoeren. Wanneer de rit wordt bevestigd, wordt deze in het programma van Mobitwin genoteerd. Door de rit te noteren in het systeem, wordt de verzekering voor de chauffeur geactiveerd.

De kosten voor de gebruiker zijn transparant opgebouwd om de dienst laagdrempelig te houden. Per rit wordt er een kilometervergoeding aangerekend en een administratiekost. De klant betaalt deze kosten rechtstreeks aan de chauffeur wanneer de rit wordt uitgevoerd. Indien er parkeerkosten zijn, voldoet de klant deze eveneens aan de chauffeur. Het OCMW komt hier niet in tussen. 

Het gebruik van de MMC in Tervuren wordt aan de hand van volgende cijfers geïllustreerd:

Momenteel kan de MMC in Tervuren een beroep doen op 8 vrijwilligers die de rol van chauffeur opnemen. De vrijwilligers geven aan dat een belangrijk deel van de gepresteerde ritten kadert binnen medische afspraken, waarbij de kans op langere wachttijden hoog is. Daarnaast veroorzaken ook gecombineerde bestemmingen (winkel, apotheek, bank, bezoek, …) vaak wachttijden die langer dan één uur duren. Op vraag van de chauffeurs is de invoering van een wachtvergoeding onderzocht. 

In de basisafspraken van de dienst is vastgelegd dat de vrijwillige chauffeur een stand-by tijd van één uur hanteert op de bestemming. Dit stelt de gebruiker in staat om korte boodschappen te doen of eenvoudige administratieve zaken af te handelen zonder dat er een nieuwe rit geboekt hoeft te worden voor de terugkeer.
De praktijk wijst echter uit dat deze vastgestelde wachttijd vaak ontoereikend is, met name bij medische consultaties. Afspraken in ziekenhuizen of bij specialisten lopen regelmatig uit door onvoorziene vertragingen of uitgebreide onderzoeken, waardoor de wachttijd de grens van één uur overschrijdt. Dit vormt een specifiek aandachtspunt. De chauffeurs werken immers op vrijwillige basis; hierdoor vraagt een overschrijding van de wachttijd een grote mate van flexibiliteit en engagement van hun kant. In het kader van de continuïteit van de dienstverlening en het voorkomen van overbelasting bij de vrijwilligers, is een goede afstemming tussen de gebruiker, de centrale en de chauffeur bij dergelijke afspraken essentieel.

Een bevraging leert dat verschillende MMC’s reeds een wachtvergoeding of zogenaamde koffiebijdrage hanteren in het geval van oplopende wachttijden. De tarieven variëren van 2 euro per half uur tot 5 euro per uur, of men werkt met een forfaitair systeem. 
Enkele voorbeelden:
- Wachtvergoeding vanaf 1 uur: Wingene (2,50 euro/u), Pelt (3 euro/u)
- Getrapt systeem: Zaventem (3 euro voor 30 min – 1u, 5 euro > 1u), Berlaar & Heist-op-den-Berg (2,50 euro > 30 min, 5 euro > 1u)
- Maximumforfait: Overijse (max. 4 euro), Hoeilaart (4 euro < 10 km), Kontich (2,50 euro < 5 km)
- Koffiebijdrage (symbolisch): Merchtem (2 euro/half uur), Kortemark (2 euro/begonnen uur)
- Geen vergoeding: Lommel

Op basis van bovenstaande gegevens formuleert de dienst het volgende voorstel tot aanpassing van het reglement van de dienst met betrekking tot de wachttijden:
1. Wachtvergoeding
- Minder dan 1 uur wachttijd: geen wachtvergoeding
- Vanaf 1 uur wachttijd, te rekenen vanaf 1 uur en 1 minuut: 3 euro per uur
- Per begonnen uur wordt een volledig uur aangerekend. 
Voorbeeld: (1) wachttijd van 1u01min = 3 euro, (2) wachttijd van 1u35min = 3 euro en (3) wachttijd van 2u01min = 6 euro

2. Keuzevrijheid voor de chauffeur
- De chauffeur kan afwijken van deze beslissing bij de start van de rit of hij/zij een wachtvergoeding toepast of kiest voor een dubbele rit.
- De passagier wordt hiervan vooraf op de hoogte gebracht.

Dit voorstel biedt enerzijds een eerlijke compensatie voor de inzet van de vrijwilligers en houdt anderzijds de bijdrage voor de leden beperkt. Dit voorstel is in overeenstemming met de gangbare praktijk bij andere MMC’s. Ook de vrijwilligers steunen dit voorstel. 

In het kader van een vlottere organisatie en een verbeterde veiligheid, stelt de zorgconsulent voor om ook de afspraken rond aanvragen en gedrag te actualiseren in het reglement van de dienst: 
1. Voorwaarden in verband met de aanvraagtermijn
- 3 werkdagen op voorhand: een rit moet minimaal 3 volle werkdagen voor de geplande vertrekdatum worden aangevraagd. Dit geeft de dispatch de tijd om een beschikbare vrijwilliger chauffeur te vinden. 
- Vroegtijdige aanvragen: als men van tevoren weet dat men een rit nodig heeft, kan men deze weken van tevoren reserveren.
- Annuleren: bij verhindering moet de rit zo snel mogelijk (uiterlijk 24u vooraf) worden geannuleerd door de gebruiker.

2. Voorwaarden in verband met de rit
- Er is geen beschikbaarheidsgarantie: een aanvraag is geen garantie. De rit kan worden geweigerd bij gebrek aan beschikbare chauffeurs (bijvoorbeeld bij extreme drukte of tijdens vakantieperiodes).
- Type ritten: de MMC is bedoeld voor sociale contacten, doktersbezoeken of boodschappen, niet voor dringend ziekenvervoer of liggend vervoer.
- Zelfredzaamheid: de gebruiker moet in staat zijn om (eventueel met beperkte hulp) in en uit de wagen te stappen.

3. Gedrag en veiligheid
- Onaanvaardbaar gedrag: de rit kan geweigerd of stopgezet worden, na overleg met de dienst MMC, bij agressie, onbeleefdheid of ongepast gedrag tegenover de vrijwilliger-chauffeur.
-  Veiligheid: de chauffeur kan een rit weigeren bij extreem gevaarlijk weer (ijzel/sneeuw).

4. Begeleiding
- Als er begeleiding nodig is, moet dit bij de aanvraag vermeld worden. De begeleider mag vaak gratis mee, mits er plaats is in de wagen.

Het vast bureau heeft de aanpassingen aan het reglement ter kennis genomen op 2 maart 2026. Het nieuwe reglement treedt in werking op 1 april 2026.

Budget

De inkomsten en uitgaven verbonden aan de mindermobielencentrale zijn voorzien in het meerjarenplan 2026-2031, op beleidsitem 0959-00. De budgettaire structuur is eenvoudig, en omvat volgende budgettaire ramingen voor 2026:
Uitgaven
- 125,00 euro: aankopen klein materiaal op 2026/GBB/0959-00/6150010/OCMW/MENS/IP-GEEN 
- 1.941,00 euro: lidmaatschappen op 2026/GBB/0959-00/6150060/OCMW/MENS/IP-GEEN
Inkomsten
- 2.037,00 euro: dienstprestaties op 2026/GBB/0959-00/7020002/OCMW/MENS/IP-GEEN

Het OCMW rekent de lidgelden aan de gebruikers aan en sluit de gebruikers aan bij Mobitwin (Mpact vzw). De factuur van Mpact vzw wordt door het OCMW betaald en omvat de doorrekening van de lidgelden en een verzekering voor de chauffeurs per gereden km. Er wordt geen bijdrage aan het OCMW zelf aangerekend voor de dienstverlening van Mpact vzw. 

De wachtvergoeding wordt door de gebruikers rechtstreeks aan de vrijwilliger-chauffeur betaald en heeft derhalve geen impact op het budget van de dienst.